Soğuk havada ya da ilk çalıştırmada motordan gelen cıyaklama çoğu zaman yardımcı kayıştan, yani halk arasında V kayışı denen kayıştan gelir. Kayış gevşemiş, aşınmış, yağlanmış veya kasnaklardan biri hizasını kaybetmiş olabilir. Bu kayış triger kayışı değildir; ancak aynı bölgede çalıştığı için sesler birbirine karıştırılabilir ve triger kayışı bakımı ile yardımcı kayış bakımı sık karıştırılır. Yardımcı kayışın durumu hakkında emin olamıyorsanız bilgisayarlı arıza tespiti ve gözle kontrolü birlikte yapan bir servise gösterin.
V kayışı ile triger kayışı aynı şey değildir
Yardımcı kayış, motorun yan tarafındaki kasnakları döndürür; bunlar alternatör, hidrolik direksiyonlu araçlarda direksiyon pompası ve bazı motorlarda devirdaim pompasıdır. Eski araçlarda tek tek V kayışlar kullanılırdı, bugün çoğu araçta tek bir çok kanallı (kanallı) kayış ve otomatik gergi bulunur. Triger kayışı ise motorun içindeki zamanlamayı sağlar ve ayrı bir bakım takvimine sahiptir; ayrıntı için triger kayışı ne zaman değişir yazısına bakabilirsiniz.
Kayış sesi nasıl ayırt edilir?
- Sürekli ve ince cıyaklama: kayış gevşek, kasnak veya gergi aşınmış olabilir.
- Sadece soğukta veya yağmurlu havada ses: kayış sertleşmiş ya da yüzeyi parlamış olabilir.
- Gaza basıldığında veya direksiyon sonuna kadar çevrildiğinde artan ses: yük altında kayış kayıyor olabilir.
- Tıkırtı, hışırtı veya ıslık: gergi ya da kasnak rulmanı sorunlu olabilir.
- Motor kapalıyken hissedilen gevşeklik: kayış fazla boşluk yapıyor olabilir.
Gözle görülen belirtiler
Motor kapalıyken ve soğukken kayışın yüzeyine bakmak çok şey söyler. Kanalların arasında çatlaklar, kenarlarda ya da yan yüzeylerde tüylenme, kanallarda küçük parçaların kopması, yüzeyde parlak ve camsı bir görünüm kayışın ömrünü tamamladığına işaret eder. Yağ ya da soğutma suyu bulaşmış bir kayış yumuşar, kayar ve çok hızlı yıpranır; bu durumda sorun kayıştan önce sızıntının kaynağında aranmalıdır. Kayışa yağ bulaşıyorsa motor yağı sızıntısı yazımız yol gösterir.
Kayış gevşediğinde ya da koptuğunda neler olur?
Yardımcı kayış kasnakları birlikte döndürdüğü için sorun yalnızca sesle sınırlı kalmaz. Alternatör yeterince dönmediğinde akü şarj olmaz; önce göstergede akü uyarısı yanar, sonra elektrikli sistemler zayıflar. Hidrolik direksiyonlu araçlarda direksiyon pompası da kayıştan döndüğü için kayış gevşer ya da koparsa direksiyon ağırlaşır. Devirdaim pompası aynı kayışla çalışıyorsa motorun soğutması da etkilenir ve motor ısınabilir. Şarj sistemine ilişkin belirtileri akü ve şarj sistemi yazımızda bulabilirsiniz.
Kayış koptuktan sonra aracı sürmeye devam etmek doğru olmaz. Sıcaklık uyarısı ya da direksiyon ağırlığı fark ederseniz güvenli bir yerde durup motoru kapatın ve yardım isteyin.
Ne yapılmalı?
Kayışı gözle ve el ile kontrol etmek ilk adımdır: gerginlik, yüzey durumu ve gergi rulmanının ses ve boşluğu incelenir. Kayış sağlam görünüyor ama ses sürüyorsa kasnaklar, gergi ve alternatör rulmanı tek tek değerlendirilir. Kayışın üzerine sprey sıkmak ya da kayışı bir miktar gererek sesi geçici olarak bastırmak kalıcı bir çözüm değildir; sürekli fazla germek rulmanları yorar. Yaşlanmış kayış, gergi ile birlikte yenilenmek zorunda kalabilir. Bu kontrol, periyodik bakımda yapılan kontroller arasında yer alır; düzenli bakım sırasında kayışın durumuna da bakılması işe yarar.
Ses ilerleyen günlerde artıyorsa ya da şarj uyarısı yanıyorsa ertelemeyin. Kayış bölgesindeki bir arızayı bazen tek parça değiştirerek çözmek mümkündür; bazen de arıza kasnak ya da rulmandadır ve sadece kayışı yenilemek sorunu çözmez. Triger setinde hangi parçaların bulunduğunu merak ediyorsanız triger seti içeriği yazısını okuyabilirsiniz.
Kayış dışında ses kaynakları
Her ses kayıştan gelmez. Alternatör rulmanı, gergi rulmanı, avare kasnağı veya direksiyon pompası da benzer sesler çıkarabilir. Rulman sesi genellikle kayıştan bağımsız, sürekli bir uğultu ya da hışırtı şeklindedir. Kaynağı ayırmak için motor çalışırken dönen parçalara el ya da saçınızla yaklaşmayın; kontrolü kayış bölgesinde dönen kasnaklara güvenli biçimde bakabilen biri yapsın.
Ses kayıştan geliyorsa bile nedeni her zaman kayışın kendisi olmayabilir. Hizası kaymış bir kasnak, kenarı yıpranmış bir gergi veya kayışa bulaşan yağ da aynı belirtiyi verir. Doğru teşhis, kayışı değiştirdiğiniz halde sesin geri gelmemesi için gereklidir.
Sesi dinlerken fark edebileceğiniz ipuçları
- Direksiyonu sonuna kadar çevirdiğinizde ses değişiyor mu, not edin.
- Far gibi elektrik yüklerini açıp kapatınca ses farklılaşıyor mu, dikkat edin.
- Gaza ani basıp bırakınca ses ne kadar devam ediyor, gözleyin.
- Sesin hangi motor devrinde ve hangi sıcaklıkta çıktığını servise anlatın.
Bu notlar teşhisi kısaltır. Test cihazı kayışın kendisini göstermez, ancak şarj gerilimi ve ilgili arıza kodları ek bilgi verir; sonuçlar mekanik kontrolle birlikte yorumlanır.
Sık sorulan sorular
Kayış sesi sadece sabahları geliyorsa sorun değil midir?
Soğukta kayış sertleştiği için ses artabilir, ancak bu yine de yıpranmanın ya da gevşekliğin ilk işareti olabilir. Ses bir süre sonra geçse bile kayış kontrol edilmelidir.
Yardımcı kayış ne zaman değişir?
Aralık motora ve kayış tipine göre değişir. Bakım kitapçığındaki öneri esastır; çatlak, parlak yüzey ya da cıyaklama varsa süreyi beklemeden değiştirilir.
Kayışın üzerine sprey sıkmak işe yarar mı?
Ses geçici olarak kesilebilir ama nedeni ortadan kalkmaz; üstelik bazı ürünler kayışı daha çabuk yıpratabilir. Asıl neden olan gevşeklik, aşınma ya da hizasızlık giderilmelidir.
Motorunuzdan gelen sesi kontrol ettirmek isterseniz randevu alın; gece de olsa ulaşmak için 7/24 hizmet bilgimize bakabilirsiniz.
