Çift kavramalı şanzımanlar markaya göre DSG, S tronic, PowerShift veya EDC gibi farklı isimlerle anılır. Bu şanzımanlarda iki ayrı kavrama bulunur: biri tek numaralı, diğeri çift numaralı vitesleri yönetir. Bir sonraki vites önceden hazırlandığı için geçişler hızlıdır ve yakıt tüketimi düşüktür. Ancak bu yapı klasik tam otomatik şanzımanlara göre daha hassastır ve bazı belirtiler sürücüler tarafından uzun süre “normal” sanılabilir.
Sık görülen belirtiler
- Kalkışta, özellikle birinci ve ikinci viteste silkeleme veya titreme
- Dur-kalk trafikte vites küçültürken hissedilen vuruntu
- Geri viteste veya park manevrasında aracın sarsılarak hareket etmesi
- Vites geçişinde gecikme ya da devrin bir anlığına boşa çıkması
- Göstergede şanzıman uyarısı veya aracın acil durum moduna geçmesi
- Rampada aracın zor kalkması ya da geri kayması
Bu belirtiler çoğu zaman önce yalnızca soğuk motorda ya da yoğun trafikte ortaya çıkar, zamanla daha sık görülmeye başlar. Şanzıman ısındıkça belirtinin artması veya azalması da teşhis açısından önemli bir ipucudur.
Kuru ve ıslak kavrama farkı
Çift kavramalı şanzımanlar kavramaların çalışma şekline göre iki gruba ayrılır. Kuru tip kavramalar daha çok düşük torklu motorlarda kullanılır ve klasik debriyaja benzer şekilde havayla soğur. Islak tip kavramalar ise yağ banyosu içinde çalışır; daha yüksek torku taşıyabilir ama yağının belirli aralıklarla değiştirilmesi gerekir. Aracınızda hangi tipin bulunduğu modele ve motora göre değişir; bakım kitapçığında veya servis kayıtlarında bu bilgiye ulaşabilirsiniz.
Sarsıntının olası nedenleri
En sık karşılaşılan neden kavrama paketinin aşınmasıdır. Kuru tip kavramalı şanzımanlarda aşınma, yoğun şehir içi trafikte ve sık kalkış yapılan kullanımda daha hızlı ilerleyebilir. Aşınmış bir kavrama kalkışta kaydırma ve titreme olarak kendini gösterir.
İkinci önemli kaynak mekatronik ünitedir. Şanzımanı yöneten elektronik ve hidrolik parçaları bir arada barındıran bu ünitede basınç kaybı, sensör ya da valf arızası vites geçişlerini düzensiz hale getirebilir. Islak tip kavramalı şanzımanlarda yağın zamanında değiştirilmemesi hem kavramayı hem de mekatroniği olumsuz etkileyebilir.
Her sarsıntı şanzımandan kaynaklanmaz. Çift kütleli volan, yıpranmış motor takozları veya motordaki tekleme de vites geçişinde hissedilen vuruntuya çok benzer belirtiler verebilir. Bu yüzden şanzımana karar vermeden önce bu ihtimallerin de elenmesi gerekir.
Serviste nasıl bakılır?
İlk adım, şanzıman kontrol ünitesindeki arıza kayıtlarının okunmasıdır. Bilgisayarlı arıza tespiti sırasında modele göre kavrama aşınma değerleri, adaptasyon verileri ve şanzıman sıcaklığı gibi bilgiler de incelenebilir. Ardından yol testiyle belirtinin hangi koşulda ortaya çıktığı doğrulanır.
Bazı durumlarda kavrama adaptasyonunun, yani temel ayarın yeniden yapılması belirtileri azaltabilir. Ancak kavrama ciddi şekilde aşınmışsa adaptasyon kalıcı çözüm olmaz ve kavrama setinin değişimi gerekebilir. Mekatronik arızalarında onarım ya da değişim seçenekleri arızanın tipine ve aracın modeline göre değişir.
Sürücü olarak nelere dikkat etmeli?
- Dur-kalk trafikte aracı frenle tutarken gaza basmaktan kaçının.
- Rampada aracı gazla değil, frenle tutun.
- Islak tip şanzımanlarda yağ değişim aralığını aracınızın bakım planından takip edin.
- Şanzıman uyarısı yandığında aracı zorlamadan kısa sürede kontrol ettirin.
Belirtiler başladığında beklemek, çoğu zaman bir ayar veya bakımla çözülebilecek bir sorunu daha kapsamlı bir onarıma dönüştürebilir. Bu konudaki işlemleri debriyaj ve şanzıman bakımı sayfamızda bulabilirsiniz.
Vites geçişlerinde sarsıntı fark ediyorsanız aracınızı Kadosan’daki atölyemizde kontrol ettirebilirsiniz. Belirtinin hangi viteste ve hangi koşulda ortaya çıktığını not almanız teşhisi kolaylaştırır.
