Dizel partikül filtresi (DPF), egzoz gazındaki isi tutarak havaya karışmasını engeller. Filtre zamanla dolar ve içindeki isin yakılarak temizlenmesi gerekir. Bu işleme rejenerasyon denir. Rejenerasyon düzgün gerçekleşemediğinde filtre tıkanmaya başlar ve motor performansı düşer.
Rejenerasyon nasıl gerçekleşir?
Aracın bir süre yüksek devir ve hızda, örneğin otoyolda sürülmesi egzoz sıcaklığını yükseltir ve isin bir kısmı kendiliğinden yanar. Bu yetmediğinde motor kontrol ünitesi, egzoz sıcaklığını artırmak için yakıt püskürtme stratejisini değiştirerek aktif rejenerasyon başlatır. Bu süreç genellikle sürüş sırasında birkaç dakika ile yarım saat arasında sürer; süre modele ve filtrenin doluluğuna göre değişir. Bazı modellerde ise rejenerasyonu kolaylaştıran ayrı bir katkı sıvısı kullanılır.
Neden tıkanır?
En yaygın neden kısa mesafe kullanımdır. Motor çalışma sıcaklığına ulaşmadan duran araçlarda rejenerasyon başlamaz ya da yarıda kesilir. Yalnızca şehir içinde kısa yollar yapılan dizel araçlarda bu sorun sık görülür. Bunun dışında başka arızalar da isi artırarak filtrenin hızlı dolmasına yol açabilir:
- Arızalı veya kurumla dolmuş EGR valfi
- Fazla ya da düzensiz yakıt püskürten enjektörler
- Turbodan egzoza yağ kaçağı
- Hatalı ölçüm yapan fark basınç sensörü veya hortumları
- Partikül filtreli araçlar için uygun olmayan motor yağı kullanımı
İsin yanması sonucunda filtrede küçük miktarda kül kalır. Kül yanmaz ve zamanla birikir; bu yüzden yüksek kilometreli araçlarda düzgün kullanıma rağmen filtre kapasitesi azalabilir. Bu durumda sorun sürüş alışkanlığından değil, filtrenin kendisinden kaynaklanır ve temizlik ya da değişim seçenekleri değerlendirilir. Filtreyi korumak için düşük küllü, uygun standartta yağ kullanmak gerekir; ayrıntı için motor yağı seçimi yazımıza bakabilirsiniz.
Uyarı belirtileri
Çoğu araçta göstergede DPF uyarı lambası yanar. Bunun yanında çekiş kaybı, rölanti devrinin yükselmesi, fanın motor kapandıktan sonra çalışmaya devam etmesi ve yakıt tüketiminde artış görülebilir. Tıkanma ilerlediğinde araç güç sınırlamalı acil durum moduna geçebilir.
Ne yapılmalı, ne yapılmamalı?
Uyarı yeni yandıysa, kullanım kılavuzunda belirtildiği şekilde aracı bir süre sabit hızda ve uygun bir yolda sürmek rejenerasyonun tamamlanmasına yardımcı olabilir. Uyarı sönmüyorsa veya güç kaybı varsa aracı kontrol ettirmek gerekir. Bilgisayarlı arıza tespiti ile filtrenin doluluk durumu ve tıkanmaya yol açan asıl neden incelenir; duruma göre servis rejenerasyonu, temizlik ya da değişim gündeme gelir.
- Uyarıyı uzun süre görmezden gelmeyin; tamamen tıkanan filtre temizlenemeyebilir.
- Rejenerasyon sürerken motoru durdurmak zorunda değilseniz durdurmayın.
- Filtreyi söktürmeyin; bu emisyon kurallarına aykırıdır ve muayenede sorun yaratır.
- Asıl nedeni gidermeden yalnızca filtreyi temizletmek sorunu kısa süre erteler.
Kısa mesafe kullanıyorsanız
Aracınızı çoğunlukla şehir içinde ve kısa mesafelerde kullanıyorsanız, düzenli aralıklarla motoru tam ısıtacak ve bir süre sabit hızda gidebileceğiniz daha uzun bir sürüş yapmak filtrenin kendini temizlemesine fırsat verir. Ne sıklıkla gerektiği kullanıma ve araca göre değişir. Ayrıca partikül filtreli motorlar için üreticinin onayladığı düşük kül içerikli motor yağını kullanmak ve bakım aralıklarını aksatmamak, filtrenin ömrünü doğrudan etkiler. Kullanım şekliniz ağırlıkla kısa yollardan oluşuyorsa, bir sonraki araç seçiminde bu durumu dikkate almak da mantıklı olabilir.
EGR, enjektör veya turbo kaynaklı durumlar motor mekanik onarım kapsamında ele alınır.
Dizel aracınızda DPF uyarısı yanıyorsa Kadosan’daki atölyemizde filtreyi ve tıkanmaya yol açan nedeni birlikte kontrol edebiliriz. Gelmeden önce randevu talebi bırakmanız yeterlidir.
